Suçluluk Psikolojisi Nedir?

  Birçok duyguyu yaşayabiliyoruz ancak bizi en çok sarsan duygulardan biri ‘suçluluk duygusu’.Peki suçluluk duygusu nedir? Suçluluk duygusu,bireyin dürtüsel doyumunu kültürün beklentilerine uyumlu olacak şekilde sınırlandırmasına yardım eden ve onu kültürel ve sosyal bir varlık yapan duygulardan biridir. Bu işlev kaygı duygusuyla birlikte çalışır. Kendimizi iç sesimizle her zaman yaptığımız eylemler sonucunda farkında olmadan ödüllendiririz.Ancak herhangi bir konuda özellikle sosyal ilişkiler(aile,arkadaş,eş,iş ortamı..) konusunda öğrenilmiş duygularımızın dışında bir davranışta bulunduktan sonra kısa veya uzun süreli önce davranışımızı sorgularız.Yaptığımız davranış kendi öğrendiklerimiz doğrulara uymuyorsa ‘suçluluk duygusu’ yaşarız.

  Suçluluk duygusu tanımlayabileceğimiz güçlü duygular arasındadır.Çünkü hayattan keyif aldığımız tüm anları yok edebilir.Kendimizi yaptığımız davranış ile suçlayarak günlük yaşantımızda dikkatimizi dağıtacak ve sürekli kendimizi sorgulayacak pozisyona getirebilir.Bu düşüncelerin sonunda kendimizi iyi şeylere layık görmemeye başlarız.Bu süreç büyüyerek bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde kendimizi bir çok şeyden mahrum bırakmamıza yol açabilir.Suçluluk Psikolojisi bizi farkında olmadan iyiliğimizi ve çıkarlarımızı sonraya ertlememize iter.İçimizde sürekli kendimizi sorgulayacağımız için kendi özgüvenimizde eksilmelere yol açar ve süreç içerisinde çevremizdeki insanların yorumlarına muhtaç kalmışlık hissini bilinçsiz bir şekilde bize yansıtır.Her durumda suçluluk duygusu insanın kendine iyilik yapmasını durdurarak başlayan ciddi bir dışa kapanıştır.

  Tanımda da belirttiğim gibi aslında suçluluk duygusunun kültürel yapımızla doğrudan bağlantısı vardır.Kültür zamanla değiştikçe hissettiğimiz duygunun derecesi ve doğru anlayışları değişmektedir.Bunu günlük hayatımızda sıkça karşımıza çıkan durumlardan farkedebiliriz.Örneğin; Artık cinsellikten sınırsız zevk almak suçluluk duygusu kaynağı değil. Hatta zevk almak bir zorunluluk. Bu kez de cinsellikten zevk almayanlar suçluluk duyuyor.Bu şekilde suçluluk duygumuzun anlayışı ve derecesi zaman ve kültür içinde değişmektedir.

  İkinci bir yaklaşım ise insanın kendi içinde yarattığı ideal insan tanımına bağlı suçluluk duygusudur.Günümüzde bu duygu mükemmel olma becerimizdeki eksikliklerimiz ve kusurlarımız etrafında şekilleniyor. Sürekli mutlu,kendi doğrularımıza göre iyi , memnun, zinde, “örnek” çalışan ve ebeveyn olamadığımız için kendimizi suçlu hissediyoruz.Bu suçluluk duygusu ise bizi birçok sosyal soruna itiyor.Son dönemlerde sıklıkla her insanın bilinçli veya bilinçsiz şekilde yaşadığı suçluluk faktörlerinden biri bu şekildedir.Bu durumun içindeyken sürekli yaptığımız veya yapmadığımız eylemleri sorgularız.

  İkinci faktöre bağlı suçluluk duygusu benliğin yapısında kurucu bir duygu olarak yer alır ve çocukluğumuzdan bu yana içimizdedir.Genellikle temelinde çocukluk dönemimizde ailenin sayısız talebine yanıt verememiş olmamız yatar.Genellikle bu duygu dominant aile yapılarında daha çok karşımıza çıkmaktadır.Pierre Marie, suçluluk duygusu mekanizmasının ya yasaklanmış bir eylemi yapmış olduğumuzda ya da bize verilmiş bir görevi eksik veya yanlış yapmış olduğumuzda devreye girdiğini açıklıyor.İkinci faktöre bağlı suçluluk duygusunun temeline indiğimizde birkaç örnek verebiliriz.Örneğin ödevi yapmak yeterli değil , en iyi yapmak gerektiği veya ailemiz tarafından sürekli olarak yemek yerken bizim çatal-kaşığa değil , çatal-kaşığın bize yaklaştırılması konusunda baskısı gibi birçok basit görünen ancak duygularımızı tetikleyen temeller yatmaktadır.

Kimler suçluluk duygusuna yatkındır?

  • Depresyonda olan kişilerde suçluluk hissetmeye yakınlık artmakla birlikte, bu duygunun ruh halinden bağımsız kolayca ortaya çıkabildiği bir kişilik yapısı vardır. 
  • Obsesif-kompulsif kişilik yapısına sahip insanlarda da suçluluk hissine yatkınlık gözlemlenmiştir.

Belirtilen hissetme derecesi belli vaka tipleri için geçerli değildir.

2 comments

  1. Burcu

    Tam ihtiyacım olduğu zamanda yayınladınız teşekkür ederim

    1. pelinankay

      Yardımcı olabildiysem ne mutlu Burcu Hanım,mutlu günler dilerim

pelinankay için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir